Ενότητα 3: Η κατοχή της εξουσίας δεν εγγυάται την ευτυχία

Κυριακή, 30 Δεκεμβρίου 2012 8:18 μμ |

"Αν εσύ νομίζεις πως, επειδή ο τύραννος έχει περισσότερη περιουσία από τους απλούς πολίτες, γι' αυτό και ικανοποιείται περισσότερο, ούτε αυτό είναι έτσι, Σιμωνίδη, αλλά, όπως ακριβώς οι αθλητές, όταν γίνουν ανώτεροι από τους απλούς πολίτες, αυτό δεν τους ικανοποιεί, αλλά, όταν γίνουν κατώτεροι από τους ανταγωνιστές τους, αυτό τους ενοχλεί, έτσι και ο τύραννος, όταν είναι φανερό ότι έχει περισσότερα από τους απλούς πολίτες, τότε δεν ικανοποιείται, αλλά όταν έχει λιγότερα από άλλους τυράννους, εξαιτίας αυτού στενοχωριέται· γιατί θεωρεί πως αυτοί είναι ανταγωνιστές του ως προς τον πλούτο. Ούτε βέβαια ο τύραννος αποκτά κάτι από όσα επιθυμεί γρηγορότερα από τον απλό πολίτη. Γιατί ο απλός πολίτης επιθυμεί ένα σπίτι ή ένα χωράφι ή έναν δούλο του σπιτιού, ενώ ο τύραννος επιθυμεί ή πόλεις ή πολλά εδάφη ή λιμάνια ή ισχυρές ακροπόλεις [ ...]. Αλλά βέβαια θα δεις ότι είναι φτωχοί και πολλοί από τους απλούς πολίτες αλλά και πολλοί από τους τυράννους. Γιατί τα πολλά και τα λίγα δεν κρίνονται με βάση το πλήθος, αλλά με βάση τη χρησιμότητα· επομένως, όσα είναι περισσότερα από αρκετά είναι πολλά, όσα όμως είναι λιγότερα από αρκετά είναι λίγα. Για τον τύραννο, λοιπόν, τα πολλαπλάσια είναι λιγότερο αρκετά στις αναγκαίες δαπάνες παρά για τον απλό πολίτη"



Ενότητα 2: Θυσία για την πατρίδα

Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 3:40 μμ |

Μετάφραση: 

"Επομένως ταιριάζει να θεωρούμε πάρα πολύ ευτυχισμένους αυτούς που, αφού ριψοκινδύνευσαν για τα σπουδαιότερα και τα ωραιότερα (ιδανικά), πέθαναν με αυτό τον τρόπο, χωρίς να εμπιστευτούν τους εαυτούς τους στην τύχη ούτε να περιμένουν το φυσικό θάνατο, αλλά έχοντας επιλέξει τον ωραιότερο (θάνατο). Και γι' αυτό βέβαια οι μνήμες τους είναι αγέραστες και οι τιμές τους αξιοζήλευτες από όλους τους ανθρώπους· αυτοί που πενθούνται ως θνητοί λόγω της φύσης τους, υμνούνται ως αθάνατοι λόγω της γενναιότητάς τους. Και γι' αυτό βέβαια θάβονται με δημόσια δαπάνη, και προς τιμήν τους καθιερώνονται αγώνες δύναμης και σοφίας και πλούτου, με την ιδέα ότι είναι άξιοι αυτοί που έχουν σκοτωθεί στον πόλεμο να τιμώνται με τις ίδιες τιμές με τους αθάνατους. Εγώ, λοιπόν, αυτούς και τους θεωρώ ευτυχισμένους για τον θάνατό τους και τους ζηλεύω, και νομίζω ότι μόνον αυτοί από τους ανθρώπους άξιζαν περισσότερο να ζήσουν, οι οποίοι, αφού έτυχε να έχουν θνητά σώματα, άφησαν πίσω αθάνατη μνήμη λόγω της ανδρείας τους."


Το ιδανικό που περιγράφεται εδώ, στον επιτάφιο λόγο προς τιμήν των νεκρών του Κορινθιακού πολέμου, μπορεί να συνοψιστεί στο εξής: Ευτυχία είναι να πεθαίνεις για την πατρίδα σου. Πρόκειται για ένα αριστοκρατικό ιδεώδες, με την έννοια ότι αναπτύχθηκε κυρίως σε περιόδους όπου η τιμή του βασιλιά και των αρχόντων ήταν το κινητρο (ή απλώς η πρόφαση) των πολέμων. Όμως στους πολέμους αυτούς συμμετείχαν όλοι, και όχι μόνο οι άριστοι. Ο ιδανικός στρατιώτης αγαπά, προσέχει και τιμά τα όπλα του, και θεωρεί υπέρτατη τιμή τον ηρωικο θάνατο.

Στην εξέλιξη της κοινωνίας και των πολιτευμάτων, το ιδεώδες αυτό άρχισε να γινεται αντικείμενο ορθολογικής αντιμετώπισης και σκεπτικισμού, κι έτσι ανατράπηκε. Τώρα πια η ειρήνη θεωρείται σημαντικότερη από τον πόλεμο, η ειρηνική ζωή με την οικογένεια είναι σημαντικότερη από τον αυστηρό στρατιωτικό βίο, ο θάνατος δεν μπορεί να θεωρηθεί σε καμία περίπτωση ιδανικός.

Τις δύο αυτές απόψεις τις βλέπουμε να αντιπαραβάλλονται στην Οδύσσεια: Στον διάλογο Αθηνάς (Μέντη) - Τηλέμαχου, ο γιος τού Οδυσσέα θα ευχόταν να μην πήγαινε καθόλου ο πατέρας του στον πόλεμο, ενώ η Αθηνά αντιπαραθέτει την υστεροφημία τού ένδοξου κι τιμημένου πολεμιστή (α 241-248).


"...Άμποτε να 'μουν ενός άλλου ο γιος, καλόμοιρου,

που τα γεράματα τον βρίσκουν μέσα στ' αγαθά του·"

(...) "Όχι, δεν το νομίζω πως οι θεοί έχουν ορίσει τη γενιά σου

ανώνυμη στο μέλλον (...)"


Εκατό περίπου χρόνια μετά τη σύνθεση της Οδύσσειας, ένας άλλος ποιητής, ο ανατρεπτικός Αρχίλοχος, είχε γράψει ένα ποίημα στο οποίο με καμάρι ομολογεί ότι πέταξε τη βαριά ασπίδα του, προκειμένου να το βάλει στα πόδια και να γλιτώσει τη ζωή του. Δεν έχει πρόβλημα να πει ότι έγινε "ρίψασπις", κάτι που παλιότερα θα ήταν ισόβια ντροπή. Είναι η πλήρης, ειρωνική ανατροπή του παλιού ιδεώδους.


Κάποιος βάρβαρος θα καμαρώνει τώρα με την ασπίδα
που αθέλητά μου εγκατέλειψα στο θάμνο, όπλο αψεγάδιαστο.
Το κεφάλι μου όμως το γλίτωσα. Τι με μέλει εκείνη η ασπίδα;
ας πάει στα κομμάτια! Μιαν άλλη θ' αποχτήσω γρήγορα
―πολύ καλύτερη απ' αυτήν.

(μτφρ: Ι.Ν.Καζάζης)


Ο λόγος που το επικό ιδεώδες επιστρέφει στον επιτάφιο του Λυσία είναι ότι στις περιόδους πολεμικών συγκρούσεων είναι συνηθισμένες οι εξάρσεις πατριωτισμού, που δίνουν θάρρος στους στρατιώτες και κουράγιο στους υπόλοιπους.

Σε μια ψύχραιμη θεώρηση όμως, είναι αυτονόητο ότι ο θάνατος δεν μπορεί να λογίζεται ως κάτι καλό και θετικό, ακόμα κι αν γίνεται για ευγενή ιδανικά. Αν μάλιστα δούμε την ιστορία των πολέμων γενικά, και αντιληφθούμε ότι συνήθως γίνονται για τα οικονομικά συμφέροντα ελάχιστων ατόμων ή ομάδων και για τη νομή της εξουσίας, τότε θα καταλάβουμε ότι σε όλους τους πολέμους, με όλες τις πατριωτικές κορώνες και με όλα τα συνθήματα περί τιμής, πατρίδας, δόξας, θυσίας, οι στρατιώτες είναι αναλώσιμοι - πιόνια σε μια μακάβρια σκακιέρα, χωρίς πραγματικό νικητή. 

War chess_educartoon.jpg


Ενότητα 1: Η Ελένη και η καταστροφή της Τροίας

Κυριακή, 7 Οκτωβρίου 2012 1:05 μμ |

"Αν η Ελένη ήταν στην Τροία, οι Τρώες θα την έδιναν πίσω στους Έλληνες, με ή χωρίς τη θέληση βέβαια του Αλεξάνδρου (Πάρη). Γιατί βέβαια δεν ήταν τόσο παράφρων ο Πρίαμος ούτε οι άλλοι Τρώες, ώστε να ήθελαν να θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή τη δική τους και των παιδιών τους και την πόλη τους, για να κατοικεί μαζί ο Αλέξανδρος με την Ελένη. Αλλά, εάν βέβαια είχαν αυτή τη γνώμη και κατά τα πρώτα χρόνια - τότε που πολλοί από τους άλλους Τρώες, κυρίως όμως οι δικοί του γιοι, όσες φορές συγκρούστηκαν με τους Έλληνες, σκοτώνονταν - ο Πρίαμος, ακόμα κι αν ο ίδιος κατοικούσε με την Ελένη, θα την είχε δώσει πίσω στον Μενέλαο, για να απαλλαγούν ο ίδιος και οι δικοί του υπήκοοι από τις συμφορές που τους βρήκαν. Αλλά, πράγματι, δεν είχαν την Ελένη ώστε να την επιστρέψουν, ούτε τους πίστευαν οι Έλληνες, παρόλο που αυτοί έλεγαν την αλήθεια, όπως εγώ πιστεύω, επειδή ο θεός μηχανευόταν ώστε, με την ολοκληρωτική τους καταστροφή, να κάνουν ολοφάνερο στους ανθρώπους αυτό, ότι δηλαδή για τα μεγάλα αδικήματα είναι μεγάλες και οι τιμωρίες από τους θεούς."

wpr0474l.jpeg

Και εδώ είναι μια χιουμοριστική εκδοχή για το πώς έμαθαν οι Έλληνες ότι η Ελένη βρισκόταν στην Τροία. Όταν εντάσσουμε στοιχεία του δικού μας πολιτισμού για να αφηγηθούμε παλιότερες ιστορίες, τότε αξιοποιούμε τον "αναχρονισμό". Ο αναχρονισμός εδώ βρίσκεται φυσικά στο ότι δεν υπήρχε facebook στα αρχαία χρόνια!

Παρόλα αυτά, αν συνεχίζαμε την ιστορία που περιγράφεται στη γελοιογραφία, τι νομίζετε ότι θα μπορούσε να έχει γράψει η Ελένη στον τοίχο της, ώστε να κάνει τα εκατοντάδες πλοία των Ελλήνων να σπεύσουν στην Τροία; Αφήστε το σχόλιό σας εδώ.


Ενότητα 11: Ο σεβασμός προς τους γονείς μέλημα του νόμου.

Τρίτη, 29 Μαΐου 2012 8:33 μμ |

"Όποιος τολμήσει να χτυπήσει τον πατέρα ή τη μητέρα του, ή τον πατέρα ή τη μητέρα αυτών, καταρχήν ο πρώτος που θα τον συναντήσει ας τον βοηθήσει, και ο μέτοικος ή ο ξένος, αν βοηθήσει, να καλείται σε τιμητική θέση στους αγώνες, αλλά αν δεν βοηθήσει, να απελεύνεται για όλη του τη ζωή. Αυτός όμως που δεν είναι μέτοικος, αν βοηθήσει, να επαινείται, αλλά αν δεν βοηθήσει, να κατηγορηθεί. Ο δούλος, αν βοηθήσει, ας κερδίζει την ελευθερία του, αλλά αν δεν βοηθήσει, να του δώσουν εκατό χτυπήματα με το μαστίγιο. Εάν κάποιος καταδικαστεί για βιαιοπραγία εναντίον των γονέων του, πρώτον να απελαθεί γιαόλη του τη ζωή από την πόλη του γσε άλλη χώρα και να αποκλειστεί από κάθε ιερή τελετή, κι αν επιστρέψει από την εξορία, να τιμωρείται με την ποινή του θανάτου. Εάν κάποιος ελεύθερος φάει ή πιει μαζί με έναν τέτοιο άνθρωπο, ή έχει κάποιου είδους σχέσεις με αυτόν, ή ακόμο και μόνο αν τον συναντήσει και έρθει σε επαφή μαζί του με τη θέλησή του, ούτε ποτέ να μπει σε κανένα ιερό, ούτε στην αγορά, ούτε στην πόλη γενικά, παρά μόνο αφού εξαγνιστεί."

 

ελεύθερος

μέτοικος / ξένος

δούλος

βοηθήσας

έπαινος

προεδρία

ελευθερία

μη βοηθήσας

ψόγος

αειφυγία

μαστίγωσις

αικία

αειφυγία


Ενότητα 9: Η Καλλιπάτειρα.

Τετάρτη, 11 Απριλίου 2012 10:27 πμ |

"Στον δρόμο για την Ολυμπία υπάρχει ένα απόκρημνο βουνό με ψηλά βράχια, που ονομάζεται Τυπαίο. Οι κάτοικοι της Ηλείας έχουν έναν νόμο να πετούν σε αυτό το βουνό τις γυναίκες, αν συλληφθούν επ' αυτοφώρω να έχουν μπει στους Ολυμπιακούς αγώνες, ή ακόμα και να έχουν διαβεί τον Αλφειό κατά τις απαγορευμένες μέρες. Λένε όμως ότι δεν πιάστηκε ποτέ καμία, παρά μόνο η Καλλιπάτειρα, η οποία ονομάζεται και Φερενίκη από κάποιους. Αυτή, επειδή είχε πεθάνει νωρίτερα ο άντρας της, αφού μεταμφιέστηκε πλήρως σε άντρα γυμναστή, έφερε τον γιο της στην Ολυμπία για να αγωνιστεί. Όταν νίκησε ο Πεισίροδος, η Καλλιπάτειρα - καθώς πηδούσε πάνω από τον φράχτη με τον οποίο έχουν τους γυμναστές περιορισμένους - γυμνώθηκε. Παρόλο που αποκαλύφθηκε ότι είναι γυναίκα, την άφησαν ατιμώρητη, αποδίδοντας έτσι σεβασμό στον πατέρα της και στα αδέρφια της και στο παιδί της - γιατί ολοι αυτοί είχαν πολλές ολυμπιακές νίκες - και έφτιαξαν νόμο από τότε και μετά να μπαίνουν και οι γυμναστές στον αγώνα γυμνοί."

Εμπνευσμένος από την ιστορία της Καλλιπάτειρας, ο ποιητής Λορέντος Μαβίλης έγραψε το ακόλουθο σονέτο:

«Αρχόντισσα Ροδίτισσα, πώς μπήκες;
Γυναίκες διώχνει μια συνήθεια αρχαία
εδώθε». - «Έχω ένα ανίψι, τον Ευκλέα,
τρία αδέρφια, γιό, πατέρα Ολυμπιονίκες·
 
να με αφήσετε πρέπει, Ελλανοδίκες,
και εγώ να καμαρώσω μέσ' στα ωραία
κορμιά, που για το αγρίλι του Ηρακλέα
παλεύουν, θιαμαστές ψυχές αντρίκειες.
 
Με τες άλλες γυναίκες δεν είμαι όμοια·
στον αιώνα το σόι μου θα φαντάζη
με της αντρειάς τα αμάραντα προνόμια.
 
Με μάλαμα γραμμένος το δοξάζει
σε αστραφτερό κατεβατό μαρμάρου
ύμνος χρυσός του αθάνατου Πινδάρου».



Ενότητα 7: Ένας στοργικός ηγέτης

Τρίτη, 31 Ιανουαρίου 2012 6:52 μμ |

"Όλοι ξέρουμε ότι ο Αγησίλαος, εκεί που πίστευε ότι θα οφελήσει σε κάτι την πατρίδα, δεν έπαυε να μοχθεί, δεν απέφευγε τους κινδύνους, δε λυπόταν τα χρήματα, δεν πρόβαλλε ως δικαιολογία το σώμα του ή τα γηρατειά, αλλά θεωρούσε έργο του καλού βασιλιά ακριβώς αυτό, δηλαδή να κάνει όσο το δυνατόν περισσότερα καλά στους υπηκόους του. Στις μεγάλες ωφέλειες της πατρίδας του συγκαταλέγω και αυτό, ότι παρόλο που είχε μεγάλη ισχύ μέσα στην πόλη, φανερά υπηρετούσε σε μεγάλο βαθμό τους νόμους. Πράγματι, ποιος θα ήθελε να μην υπακούσει βλέποντας τον ίδιο τον βασιλιά να υπακούει; Αυτός και προς τους αντιπάλους του στην πόλη συμπεριφερόταν όπως ο πατέρας στα παιδιά του. Τους κακολογούσε για τα σφάλματά τους, αλλά τους τιμούσε αν έκαναν κάτι καλό, τους παραστεκόταν αν τους συνέβαινε κάποια συμφορά, γιατί δεν θεωρούσε κανέναν πολίτη ως εχθρό, ήθελε όλους να τους επαινεί, και νόμιζε ότι είναι κέρδος να προστατεύονται όλοι, αλλά θεωρούσε ζημιά αν κάποιος, έστω και ανάξιος, χανόταν."



Ανατροφοδότηση για την "Ελεημοσύνη"

Τρίτη, 6 Δεκεμβρίου 2011 10:49 μμ |

Οι μαθητές του Γυμνασίου Καλυθιών Ρόδου εμπνεύστηκαν από το οπτικοακουστικό υλικό που είδαν σχετικά με το κείμενο του Ιωάννη Χρυσοστόμου για την ελεημοσύνη, και ανταποκρίθηκαν δημιουργώντας ζωγραφιές και γράφοντας κείμενα.

Παρουσιάζουμε εδώ όλες αυτές τις δημιουργίες. Μπορεί να μην έχουν αξιώσεις ως προς την τεχνική τους, είναι σίγουρα όμως φτιαγμένες με ιδιαίτερη φαντασία και πάρα πολύ μεράκι.

1. Κολάζ της Ιωάννας Σαββιού. Τρεις μικροί διάλογοι ανάμεσα σε πατεράδες και γιους διαφορετικών περιοχών του πλανήτη:

savviou.jpg

2. Σκίτσο της Γεωργίας Γόμπου, που απεικονίζει έναν σκίουρο ο οποίος δίνει το τελευταίο του βελανίδι σε έναν φτωχό άνθρωπο.

gompou.jpg

"Παρόλο που ο σκίουρος είχε ένα τελευταίο βελανίδι δεν το κράτησε για τον εαυτό του. Δείχνοντας συμπόνια και κατανόηση προς το πρόβλημα του φτωχού ανθρώπου, του δίνει το βελανίδι του. Αυτό συμβολίζει πως η φύση βοηθάει όλους τους ανθρώπους παρόλο που εμείς της φερόμαστε με τον χειρότερο τρόπο. Μολύνουμε το περιβάλλον και σκοτώνουμε τα ζώα άνευ λόγου και αιτίας"


3. Σκίτσο της Σοφίας Κωνστάντουρα, όπου περιγράφεται η κοινωνική ανισότητα: Μία κυρία περιτριγυρισμένη από λεφτά και χρυσάφι, δίπλα σε μια άλλη που ζητιανεύει φορώντας βρόμικα, μπαλωμένα ρούχα (μικρή λεπτομέρεια: το μυγάκι δίπλα στη φτωχή κυρία!)

konstantoura.jpg


4. Ζωγραφιά του Αλεξ Ηλία και του Σταμάτη Αντωνά. "ενας φτωχός άνθρωπος δεν εχει καπου να μεινει και ετσι πηγε σε μια σπηλια που βρηκε και εμεινε εκει. Μια μερα εβρεχε και πανω στην σπηλια ειχε μια τρυπα και το νερο της βροχης επεφτε μεσα στην τρυπα το ειδε και εβαλε εναν κουβα και μαζεψε νερο.Δειχνει οτι η φυση προσφερει νερο σε ολους"

ilias antonas.jpg

5. Σκίτσο του Μιχάλη Γαλατά και του Νίκου Κιόττου. φτωχος ανθρωπος παει για ψαρεμα για να επιζησει και βλεπει ελαφια που πινουν νερο στο ποταμι που ψαρευε ο ανθρωπος. Ο ανρθωπος το φαγητο του τωρα δεν το βρισκει ετοιμο πια αλλα πρεπει να το κυνηγήσει"

kiottos galatas.jpg

6. Σκίτσο του Μιχάλη Κεπέρη. "Ο σκύλος δίνει το κόκαλό του στον φτωχό παρόλο που έχει μόνο ενα. Η ζωγραφιά συμβολίζει ότι πρέπει να βοηθάμε τους φτωχούς"

keperis.jpg

7.Σκίτσο της Ζωγραφίας Αργυρού και της Σταματίας Δημητραδιού. "υπαρχει μια φτωχη οικογενεια η οποια προσπαθει να μαζεψει λεφτα και μια πλουσια κοπελα οπου τους δινει ενα κερμα. Η πλουσια κοπελα ειναι ντυμενη στυλατη και οι φτωχοι ειναι ντυμενοι καπως φτωχικα. Απο πανω υπαρχει ενας λαμπερος ηλιος ο οποιος φωτιζει την οικογενεια, προσπαθει να πει οτι ο ηλιος θα λαμπει πανω τους οσο χρειαστει και πως δεν θα παρατησουν την προσπαθεια τους που κανουν για να μαζεψουν λεφτα. Οσο για την πλουσια κοπελα δεν κανει καμια προσπαθεια, το μονο που κανει ειναι να βαζει ενα κερμα και το ριχνει στο μπωλακι των φτωχων. Αλλα πανω απ' ολα φτανει να βαζουμε ολοι το χερι μας μεσα (δ.λ.δ να βοηθαμε εστω και λιγο.), και να δειχνουμε αγαπη στους φτωχους"

argyrou dimitradiou.jpg

8. Η Σμαράγδη Αντωναρά έγραψε το ακόλουθο κείμενο:

"BINTEO: Σύμφωνα με το βίντεο που παρουσιάζει τις φωτογραφίες που τράβηξε ο φωτογράφος Peter Menzel στα ταξίδια του, μπορούμε να διακρίνουμε τη κοινωνική ανισότητα από χώρα σε χώρα. Παρατηρούμε ότι όλοι οι λαοί έχουν διαφορετικές διατροφικές συνήθειες και η κάθε οικογένεια ξοδεύει διαφορετικό ποσό χρημάτων προκειμένου να αγοράσει τα αγαθά που χρειάζεται για μία εβδομάδα. Κάποιες οικογένειες έχουν την οικονομική δυνατότητα να αγοράσουν ένα μεγάλο αριθμό τροφίμων και παρ' όλα αυτά δε δείχνουν να είναι ευτυχισμένες. Αντίθετα, υπάρχουν άλλες, όπως στην Αφρική, οι οποίες αρκούνται να ζήσουν με πολύ λίγα τρόφιμα ξοδεύοντας ένα μικρό ποσό χρημάτων, κι όμως τα πρόσωπά τους φαίνεται να είναι χαρούμενα και ευδιάθετα. Επίσης, παρατηρούμε μεγάλη διαφορά στην εξωτερική εμφάνιση των ανθρώπων καθώς και στη διαρρύθμιση του νοικοκυριού τους. Μερικές οικογένειες οι οποίες φαίνεται να έχουν την οικονομική άνεση, έχουν τέλεια οργανωμένες κουζίνες με όλα τα απαραίτητα που χρειάζονται, ενώ άλλες ζουν σε άσχημες συνθήκες ζωής όπου τρώνε, κοιμούνται και ζουν σε ένα μικρό και άδειο δωμάτιο. Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, μπορούμε να καταλάβουμε τις ανισότητες των λαών τόσο στις διατροφικές συνήθειες τους όσο και στα χρήματα που ξοδεύουν για να αγοράσουν τα αγαθά που χρειάζονται. Όπως λέει και το ρεφραίν από το τραγούδι του Σωκράτη Μάλαμα, ''Όσα κοστίζουν μια δραχμή, για άλλους κοστίζουν μια ζωή, δεν είναι κρίμα;''

ΕΙΚΟΝΑ: H εικόνα αυτή απεικονίζει ένα γέρο άνθρωπο, απ' ό,τι φαίνεται φτωχό, να ζητάει ελεημοσύνη από ένα δέντρο απλώνοντας το καπέλο του. Το δέντρο φαίνεται να ανταποκρίνεται και προσφέρει στο ζητιάνο λίγα από τα λιγοστά φύλλα του. Παρόλο που είναι και εκείνο φτωχό πάντα έχει κάτι να προσφέρει στον άνθρωπο. Με αυτόν τον τρόπο, δίνει το παράδειγμα της ελεημοσύνης στον άνθρωπο, ο οποίος το κοιτάζει με απορία αφού δεν μπορεί να πιστέψει ότι το δέντρο έκανε την κίνηση αυτή. Στόχος της εικόνας αυτής είναι να συνειδητοποιήσουμε ότι η φύση δίνει πάντα οτιδήποτε έχει τη δυνατότητα να προσφέρει στον άνθρωπο, ενώ ο άνθρωπος την καταστρέφει και την πληγώνει."


9. Η Ζωγραφία Αργυρού έγραψε το ακόλουθο κείμενο:

"Σχετικα με το βιντεο, με επηρεασε το γεγονος οτι σε καποιες χωρες δεν εχουν ουτε 2 ευρω για να παρουνε να φανε. Πιστευω πως αν το δουν το βιντεο αυτο σε καποιες πλουσιες χωρες θα σταματησουν να ξοδευουν τα χρηματα τους σε αχρηστα πραγματα οπως αναψυκτικα και γαριδακια, και ισως αλλαξει και η διατροφη τους στην οικογενεια τους."




 

 




Ενότητα 5: Η ελεημοσύνη βασίλισσα των αρετών

Πέμπτη, 1 Δεκεμβρίου 2011 7:16 μμ |

Μετάφραση του κειμένου του Ιωάννη Χρυσοστόμου:

"Αγαπητοί, ας μη γινόμαστε αγριότεροι από τα ζώα. Εκείνα όλα τα έχουν κοινά και κανένα δεν έχει περισσότερα από τα άλλα· εσύ όμως αν και είσαι άνθρωπος, γίνεσαι πιο σκληρός από θηρίο, όταν κλείνεις ερμητικά σε ένα σπίτι τις τροφές που θα αρκούσαν για να θρέψουν χιλιάδες φτωχούς. Και βέβαια, δεν είναι μόνο η φύση κοινή σε μας, αλλά και άλλα περισσότερα· ο ουρανός είναι κοινός και ο ήλιος και η σελήνη και τα αστέρια και ο αέρας και η θάλασσα και η γη και η ζωή και ο θάνατος και τα γηρατειά και οι αρρώστιες και η υγεία και η ανάγκη για τροφή και ενδυμάτων. Πώς λοιπόν δεν είναι παράλογο αυτοί που μοιράζονται τόσα πολλά μεταξύ τους στα χρήματα να είναι τόσο πλεονέκτες, και να μη διατηρούν την ίδια ισονομία; Γιατί ο θάνατος απομακρύνει από την απόλαυση, αλλά οδηγεί στην τιμωρία. Για να μη γίνει λοιπόν κάτι τέτοιο, ας εφαρμόσουμε την ελεημοσύνη. Γιατί αυτή είναι η βασίλισσα των αρετών, η οποία θα μας απαλλάξει από την τιμωρία. Ας κάνουμε τα περιττά χρήσιμα, αφού παραμερίσουμε τον πολύ πλούτο, και την ημέρα της κρίσεως, ακόμη κι αν έχουμε διαπράξει χιλιάδες παραπτώματα, ο Θεός θα μας συγχωρήσει."

Το κείμενο του Ιωάννη Χρυσοστόμου δίνει τροφή για δύο ζητήματα.

Το πρώτο είναι η κατανομή του παγκόσμιου πλούτου. Αφορμή γι' αυτήν τη συζήτηση είναι η φράση «μυρίων πενήτων τροφάς μια κατακλείων οικία». Πράγματι, σύμφωνα με σημερινές μετρήσεις, το 8,7% του παγκόσμιου (ενήλικου) πληθυσμού κατέχει το 82,1% του παγκόσμιου πλούτου. Στον χάρτη που θα βρείτε εδώ, μπορείτε να βρείτε στοιχεία για τους εκατομμυριούχους και τους δισεκατομμυριούχους του πλανήτη, και μάλιστα αναλυτικά ανά χώρα.

Δείτε και αυτό το βίντεο που ξεκινάει με ένα μικρό απόσπασμα από παλιά ελληνική κωμωδία, και μετά παρουσιάζει τις φωτογραφίες που τράβηξε ο φωτογράφος Peter Menzel στα ταξίδια του, οι οποίες παρουσιάζουν γλαφυρά την κοινωνική ανισότητα από χώρα σε χώρα και από ήπειρο σε ήπειρο:

Προσέξτε τις διαφορετικές διατροφικές συνήθειες των λαών, πόσα χρήματα ξοδεύουν για φαγητό, ακόμα και τη διαφορά στην εξωτερική εμφάνιση των ανθρώπων (ντύσιμο, σωματική διάπλαση κτλ) και τη διαρρύθμιση του νοικοκυριού τους (κάποιοι έχουν τέλεια οργανωμένες κουζίνες, ενώ κάποιοι άλλοι τρώνε και κοιμούνται και ζουν στο γυμνό πάτωμα). Όπως λέει και το ρεφραίν από το τραγούδι του Σωκράτη Μάλαμα που ακούγεται, "Όσα κοστίζουν μια δραχμή, γι' άλλους κοστίζουν μια ζωή, δεν είναι κρίμα;"

Το επόμενο ζήτημα, άμεσα συνδεόμενο με το πρώτο και κεντρικό θέμα του κειμένου, είναι το ζήτημα της ελεημοσύνης. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος ήδη από την αρχή του λόγου του κάνει μια σύγκριση του ανθρώπου με τα «άλογα», δηλαδή τα χωρίς λογική όντα. Στη σύγκριση αυτή ο άνθρωπος, παρόλο που είναι προικισμένος με τη λογική, υπολείπεται των «κατώτερων» ζώων, γιατί αυτά έχουν κοινοκτημοσύνη και αλληλεγγύη, ενώ ο άνθρωπος σε αυτό το θέμα ενεργεί σαν άγριο θηρίο, έχοντας εντονότατο το αίσθημα της ιδιοκτησίας.

Το θέμα της διαφοράς ανάμεσα στον άνθρωπο και τη φύση ως προς το θέμα της ελεημοσύνης πραγματεύεται και η ακόλουθη γελοιογραφία του Μιχάλη Κουντούρη.

mich-kountouris-dasos.jpg

Ένας ζητιάνος (φαίνεται από τα κουρελιασμένα ρούχα του και από το καπέλο που απλώνει) δέχεται ελεημοσύνη από ένα δέντρο, και γι' αυτό το κοιτάει με ευγνωμοσύνη ή και απορία. Το τοπίο είναι σχετικά έρημο, δεν υπάρχει άλλος άνθρωπος στο πλάνο, και τα φύλλα των δέντρων είναι ελάχιστα. Το δέντρο (συνεκδοχικά η φύση), παρόλο που είναι το ίδιο πολύ φτωχό, πάντα έχει κάτι να προσφέρει στον άνθρωπο. Η φύση, που τόσο πληγώνεται και καταστρέφεται από τον άνθρωπο, δίνει πάντα ό,τι μπορεί, ακόμα και από το υστέρημά της. Με αυτόν τον τρόπο δίνει το παράδειγμα της ελεημοσύνης στον άνθρωπο, ο οποίος την κοιτάζει με απορία αφού δυσκολεύεται να πιστέψει τη μεγαλοψυχία της.

Δείτε και τον πίνακα του El Greco «Ο Άγιος Μαρτίνος και ο ζητιάνος» (Μουσείο Πράδο, Μαδρίτη), που βρίσκεται και στο σχολικό βιβλίο.

190px-El_Greco_036.jpg

Ο Μαρτίνος, άγιος της Καθολικής Εκκλησίας, ήταν στρατιωτικός του Ρωμαϊκού στρατού. Πριν καν βαπτιστεί χριστιανός, έσκισε στα δύο τον μανδύα που φορούσε για να τον μοιραστεί με έναν ζητιάνο - είναι το περιστατικό που απεικονίζει ο El Greco. Περισσότερες πληροφορίες μπορεί κανείς να βρει πατώντας εδώ.


Ενότητα 3: Το χρέος του ιστορικού

Δευτέρα, 7 Νοεμβρίου 2011 11:21 μμ |

«Στην υπόλοιπη ζωή δεν θα μπορούσε ίσως κανείς να αποβάλει αυτή την επιείκεια. Γιατί πράγματι ο σωστός άντρας πρέπει να αγαπάει τους φίλους του και την πατρίδα του και να μισεί τους εχθρούς των φίλων του και να αγαπάει τους φίλους των φίλων του. Όταν όμως κάποιος αναλαμβάνει τον χαρακτήρα του ιστορικού, πρέπει να τα ξεχνάει όλα αυτά και να επαινεί και να τιμά πολλές φορές τους εχθρούς, όταν οι πράξεις τους το απαιτούν, και να ελέγχει και να κατηγορεί με τρόπο ντροπιαστικό τους στενούς συγγενείς του, όταν τα σφάλματα των πράξεών τους το υποδεικνύουν. Γιατί, όπως όταν αφαιρεθούν τα μάτια από το ζώο, αυτό αχρηστεύεται ολόκληρο, έτσι και όταν λείψει η αλήθεια από την ιστορία, ό,τι απομένει από αυτήν γίνεται έναν ανώφελο διήγημα»


Ενότητα 2: Το τέχνασμα του Θεμιστοκλή

Σάββατο, 15 Οκτωβρίου 2011 8:24 μμ |

«Αλλά όταν ο στόλος των εχθρών, πλησιάζοντας στην Αττική από την πλευρά του Φαλήρου, απέκρυψε τις γύρω παραλίες, οι Πελοποννήσιοι φοβισμένοι σκέφτονταν να αποπλεύσουν προς τον Ισθμό. Τότε λοιπόν ο Θεμιστοκλής σκεφτόταν και σχεδίαζε το θέμα σχετικά με τον Σίκιννο. Ο Σίκιννος ήταν Πέρσης στην καταγωγή, αιχμάλωτος, ευνοϊκός προς τον Θεμιστοκλή και δάσκαλος των παιδιών του. Στέλνει αυτόν προς τον Ξέρξη κρυφά, διατάζοντάς τον να πει ότι ο Θεμιστοκλής,  ο στρατηγός των Αθηναίων, παίρνοντας το μέρος του πέρση βασιλιά, πληροφορεί πρώτος αυτόν ότι οι Έλληνες θέλουν να αποδράσουν, και τον συμβουλεύει, ενώ αυτοί βρίσκονται σε σύγχυση επειδή δεν έχουν πεζικό, να τους επιτεθεί και να εξοντώσει τη ναυτική τους δύναμη. Ο Ξέρξης, επειδή δέχτηκε αυτά πιστεύοντας ότι είχαν λεχθεί με φιλική διάθεση, ικανοποιήθηκε και αμέσως διέταξε τους κυβερνήτες των πλοίων να περικυκλώσουν τα νησιά, αφού αποπλεύσουν με διακόσια πλοία, για να μην ξεφύγει κανείς από τους εχθρούς.»

Μπορείτε να διαβάσετε λεπτομέρειες για τη ναυμαχία της Σαλαμίνας πατώντας εδώ.

Δείτε και αυτά τα δύο βίντεο με την περιγραφή της ναυμαχίας:





Επανάληψη γραμματικής αρχαίων ελληνικών: Το ρήμα

Τρίτη, 27 Σεπτεμβρίου 2011 8:17 μμ |

Δείτε εδώ δύο βιντεάκια της κυρίας Παξιμαδάκη, για να κάνετε επανάληψη.

  • Για την ενεργητική φωνή:

  • Για τη μέση φωνή:

[για περισσότερα, δείτε στο blog της κυρίας Παξιμαδάκη, πατώντας εδώ]


Ενότητα 1: Πατρική δικαιοσύνη

Τρίτη, 20 Σεπτεμβρίου 2011 11:35 μμ |

"Ένας άντρας, Μάρδος στην καταγωγή, είχε επτά παιδιά. Ο πιο νέος από αυτά προκαλούσε πολλά κακά στους άλλους. Αρχικά προσπαθούσε ο πατέρας του να τον συνετίσει με τα λόγια. Αλλά επειδή δεν πειθόταν, τον οδήγησε στους δικαστές και τον κατηγόρησε ακριβώς για όσα είχε αποτολμήσει αυτός, και ζήτησε από τους δικαστές να σκοτώσουν τον νεαρό. Αυτοί εξεπλάγησαν και τους οδήγησαν και τους δύο στον βασιλιά Αρταξέρξη. Κι ενώ ο Μάρδος έλεγε τα ίδια, ο βασιλιάς είπε: "Αλήθεια, θα έχεις το θάρρος να αντέξεις να πεθάνει ο γιος σου;". Αυτός είπε: "Βεβαιότατα! Επειδή, και όταν αφαιρώ τις πικρές παραφυάδες των μαρουλιών που φυτρώνουν, η μητέρα τους καθόλου δεν λυπάται, αλλά πετάει περισσότερα φύλλα και γίνεται πιο γλυκιά", Όταν άκουσε αυτά ο Αρταξέρξης, επαίνεσε τον άντρα και τον έκανε βασιλικό δικαστή, λέγοντας ότι αυτός που διατυπώνει τόσο δίκαιες κρίσεις για τα παιδιά του, οπωσδήποτε και στις ξένες υποθέσεις θα είναι ακριβής δικαστής και αδέκαστος, και απάλλαξε και τον νεαρό από την κατηγορία, απειλώντας τον όμως με θάνατο, αν αποδειχτεί ότι διαπράττει άλλες αδικίες"


Ενότητα 13: Δάμων και Φιντίας

Τρίτη, 22 Μαρτίου 2011 10:35 πμ |

"Όταν ήταν τύραννος ο Διονύσιος, κάποιος Φιντίας, Πυθαγόρειος, που είχε συνωμοτήσει εναντίον του τυράννου και επρόκειτο να τιμωρηθεί, ζήτησε από τον Διονύσιο χρόνο για να τακτοποιήσει προηγουμένως τις υποθέσεις του. Είπε ότι θα δώσει για εγγυητή έναν από τους φίλους του. Όταν ο άρχοντας απόρησε αν υπάρχει τέτοιος φίλος που θα παραδώσει τον εαυτό του στη φυλακή στη θέση εκείνου, προσκάλεσε ο Φιντίας κάποιον από τους φίλους του, που τον έλεγαν Δάμωνα και ήταν Πυθαγόρειος φιλόσοφος, ο οποίος έγινε αμέσως εγγυητής του. Κάποιοι λοιπόν επαινούσαν την υπερβολή της αγάπης προς τους φίλους, ενώ κάποιοι άλλοι καταλόγιζαν στον εγγυτή ερπιπολαιότητα και παραφροσύνη. Την ώρα που είχε καθοριστεί, όλος ο λαός συκεντρώθηκε περιμένοντας με αγωνία αν ο Φιντίας θα τηρπήσει την υπόσχεσή του. Και όταν πια πλησίαζε η ώρα, στο τελευταίο γύρισμα του χρόνου ο Φιντίας ήρθε τρέχοντας. Αφού ο Διονύσιος λοιπόν ένιωσε θαυμασμο, απάλλαξε από την τιμωρία τον κατηγορούμενο και παρακάλεσε τους άντρες να τον δεχτούν ως τρίτο στη φιλία τους"

Η φιλία του Δάμωνα και του Φιντία ήταν ονομαστή και παροιμιώδης. Ο ποιητής Νίκος Γκάτσος, που γεννήθηκε πριν από εκατό χρόνια, έγραψε ένα τραγούδι για δυο φίλους σε ένα νησί, που όμως δεν στάθηκαν τόσο αγαπημένοι μέχρι το τέλος (Τι ήταν αυτό που χάλασε τη φιλία τους;). Το τραγούδι, παρ' όλα αυτά, το ονόμασε "Δάμων και Φιντίας. Μελοποιήθηκε από τον Μάνο Χατζιδάκι και τραγουδήθηκε από τον Γρηγόρη Μπιθικώτση το 1970: